De waardetheorie van Rokeach

“Een waarde is een duurzame opvatting dat een bepaalde gedragswijze of uiteindelijke bestaanstoestand persoonlijk of sociaal te verkiezen valt boven een tegengestelde gedragswijze of uiteindelijke bestaanstoestand‟.

In 1973 kwam het boek The Nature of Human Values van de Amerikaan Milton Rokeach uit. Hierin wordt zijn uitgebreide onderzoek naar waarden beschreven. Het waardeonderzoek van Rokeach leidde tot de ontwikkeling van de Rokeach Value Survey. Dit is een alfabetisch geordende vragenlijst met daarin 36 items: 18 eindwaarden en 18 instrumentele waarden.

Met eindwaarden worden eindstadia bedoeld die mensen hopen te bereiken in het leven. Ze verwijzen naar een einddoel in het waardepatroon. Met instrumentele waarden worden de eigenschappen bedoeld, die mensen helpen om de eindwaarden te realiseren.

De waarden uit de Rokeach Value Survey

Instrumentele waarden Eindwaarden
Hard werkend Comfortabel leven
Open Gelijkheid
Competent Opwindend leven
Netjes Het gezin
Moedig Vrijheid
Vergevingsgezind Geluk
Behulpzaam Innerlijke harmonie
Eerlijk, oprecht Liefde en seksualiteit
Creatief Nationale veiligheid
Onafhankelijk Plezier
Intellectueel Verlossing
Logisch, consistent Zelfrespect
Liefdevol Prestatie
Vrolijk Erkenning, status
Gehoorzaam Ware vriendschap
Beleefd Wijsheid
Verantwoordelijk Wereldvrede
Gedisciplineerd Schoonheid

Later onderzoek toonde aan dat acht instrumentele waarden van de RVS -creatief, intellectueel, open, logisch, moedig, hard werkend, competent en onafhankelijk- individuele prestatiegerichte waarden representeerden.

Tien andere instrumentele waarden -gedisciplineerd, verantwoordelijk, gehoorzaam, netjes, behulpzaam, beleefd, eerlijk, vrolijk, liefdevol en vergevingsgezind- reflecteerden collectivistische waarden.

De indeling in individualistisch versus collectivistisch kon ook gemaakt worden voor de eindwaarden.

Een opwindend leven, een comfortabel leven, plezier, prestatie, erkenning, geluk en zelfrespect kun je definiëren als individuele prestatiegerichte waarden.

Tien andere eindwaarden -liefde en seksualiteit, ware vriendschap, het gezin, wijsheid, innerlijke harmonie, verlossing, vrijheid, gelijkheid, wereldvrede en nationale veiligheid- toonden collectivistisch verwantschap. De laatste waarde, schoonheid, werd tussen de twee dimensies gepositioneerd.

2 Comments

  1. Zijn deze genoemde instrumentele waarden alleen verbonden aan de eindwaarden die erachter staan? Of kan dit ook wisselen?

    1. Hoi Marit, excuus voor mijn late reactie.

      De instrumentele waarden zijn zeker niet gekoppeld aan de eindwaarden. Dat is voor iedereen anders.

      De eindwaarden beschrijven wat je uiteindelijk met jouw leven wilt bereiken.

      En de manier waarop jij die doelen wilt te realiseren -je kwaliteiten van gedrag- dat zijn de instrumentele waarden.

      Mijn top 5 eindwaarden zijn innerlijke harmonie, iets bereiken, een mooie zuivere wereld, liefde en vrijheid.

      En de 5 belangrijkste kwaliteiten van mijn handelen zijn ambitie, verbeelding, moed, onafhankelijkheid en behulpzaamheid.

      Het is een leuke oefening om voor jezelf 5 eindwaarden te kiezen en vervolgens 5 instrumentele waarden. Dat geeft focus!

      Heb ik je vraag zo beantwoord?

      Hartelijke groet,

      Katja

Leave a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *